Bon dia, moment entàs informacions en occitan.

Eth tèma dera vegueria qu'ei dejà resolvut. Eth PSC, ERC e ICV-EUiA an pactat ua propòsta d'esmendes pera qu'era vegueria der "Alt Pirineu i Aran" se transforme en "Alt Pirineu" e n'exclodís era Val d'Aran. Segontes er acòrd prenut ena ponéncia dera lei de vegueries, s'incorpòren dues disposicions (ua transitòria e ua addicionau) que preve qu'eth Conselh Generau d'Aran assomisque es competéncies previstes entara vegueria. Eth sindic d'Aran, Francés Boya, s'a mostrat fòrça satisfèt per acòrd.

Ben çò que hèm ei efectivament exclodir Aran dera vegueria, tot e que coma era linha deth mandat consitucionau estatutari ei molt prima, i a dues disposicions addicionaus ath delà des articles dera pròpria lei que parlen d'Aran, non? tà exclodir Aran de çò qu'ei exactament er encastre de descentralizacion dera Generalitat que i a dues addicionaus que parlen qu'era Val d'Aran aurà coma referent eth dia que'n sigue administracion competenta en tant qu'era sua adscripcion a çò que poderien èster es províncies espanhòles, era vegueria der "Alt Pirineu" serà er encastre de referéncia dera Val d'Aran, mès ath madeish temps ditz ua dusau addicionau qu'era Val d'Aran aurà aqueres competéncies que pertòquen ad aguesta vegueria tad aqueth ahèr qu'ère er ahèr en discussion, qu'ère era cooperacion supramunicipau. Per tant resumint: era Val d'Aran demore en aguest moment dehòra de çò qu'ei era vegueria der "Alt Pirineu" tara majoria des qüestions que poderien afectar-le, ei a díder, descentralizacion dera Generalitat, cooperacion supramunicipau, e en tot cas çò que demore vigent ei d'ua manèra simbolica tad aqueri elements que son mès de caractèr competenciau de província a nivèu estatau coma pòden èster determinades disputes (conteses) electoraus, ei a díder encastres electoraus o era descentralizacion de servicis der estat que ja sabem que son inexistents.

Eth musèu dera Val d'Aran siguec creat er an 1983 coma un organisme de trabalh entara recerca, conservacion e difusion deth patrimòni naturau e culturau d'Aran.

Eth Musèu dera Val d'Aran ei aguest a on ètz ara qu'ei eth centre, diguéssem, des auti musèus. Laguens deth patrimòni auem, per descompdat er ecomusèu Joanchiquet en Vilamòs, auem era fabrica dera lan qu'ei en carrèr Major, aciu.

E dempús tanben hèm era Rota deth romanic qu'en estiu ei de nau glèises damb 3 guides.

Comence damb es prumèrs pobladors, e donques pèces molt importantes qu'auem deth romanic coma per exemple eth Crist de Casarilh, eth Crist d'Escunhau tanben, eth retaule de Vilac; e dempús mès tard quan se consolide eth Conselh e demès, donques er Armari des sies claus, es urnes d'inseculacion.

Perqué a sies claus? Perqué se li ditz sies claus? A veir, era Val d'Aran ère estructurada en departaments, atau coma actuaument, en sies terçons. Ne didem terçons. Ena origina èren tres es terçons e per açò eth nòm de terçons, dempús se subdividiren en sies mès demorèc eth nòm de terçons. E cada conselhèr auie d'èster, qu'ère ena sacristia dera glèisa de Vielha er armari e sauvaue es documents mès importants dera Val d'Aran, cada conselhèr auie d'anar a tau ora a tau dia damb era sua clau, se'n mancaue un non se podie daurir.

Çò dera metòda d'inseculacion ei plan important tanben. Cada cap de casa qu'ère era persona mès sàbia per díde'c de bèra manèra, mès sàbia, damb mès autoritat dera casa grana... cada cap de casa escriuie en un petit papèr, coma açò, eth nòm, alavetz se hège atau un redolin atau atau atau, l'introdusie laguens dera husta que veiratz redona e aquerò ère eth possible candidat a conselhèr; era man innocenta treiguie era bòla... Ja veiratz ues bossetes mès granes que corresponen a cada terçon, alavetz eth cap de familha les metie ena bossa deth terçon e dempús cada terçon, sies terçons auem dit, cada terçon n'agarraue ua tath sindic. Eth sindic non ei nau d'ara, e? Era metòda non ei era madeisha mès ei interessant.

Eth projècte deth musèu s'inspire ena filosofia e en modèl des ecomusèus. Ei per aquerò qu'aguest projècte prepause era creacion ena Val d'Aran d'un hilat d'endrets d'interès patrimoniau.

Actuaument, eth musèu dispòse de tres equipaments dubèrts ath public: era tor deth generau Martinhon en Vielha, era casa Joanchiquet en Vilamòs e era glèisa de Sant Joan en Arties.

Er ecomusèu de çò de Joanchiquet represente eth prototip dera casa tradicionau aranesa nomentada "còto" o "auviatge". Ena restauracion dera casa s'i a conservat eth mobiliari e era atmosfèra que presentaue ara debuta deth segle XX. Visitar çò de Joanchiquet ei viatjar entath passat d'un país entà descorbir-ne era istòria.

Qu'arribe dera Val d'Aran era exposicion Aran Clavis Regni, era defensa d'un país, que s'inaugurèc ager ena Sala Ciutat, en Ajuntament de Barcelona.

Era exposicion qu'ei ua mòstra que hè un repàs pro abundós ath papèr estrategic d'Aran coma territòri de termièra ath long dera istòria. Damb era collaboracion dera Generalitat de Catalonha, eth Govèrn d'Aragon, eth Musèu d'Istòria de Catalonha e era Deputacion de Uèsca, era exposicion s'estructure en ueit àmbits tematics per miei des que se destaque es aspèctes mès importants entara comprenença deth papèr estrategic d'Aran coma territòri de frontèra. Ua bona ocasion entà aprigondir ena istòria deth petit país occitan des Pirenèus.

E damb açò qu'acabam per aué. Adishatz!